EFELER TARİHİ VE TURİSTİK BÖLGELER

Tarihi ve Turistik Bölgeler

TRALLEIS: Topyatağı Mevkii’ndeki yer alan antik kent Trakyalı Tralleislerce kurulmuştur. Yapılan kazılar ve araştırmalar yerleşimin tarihini MÖVIII. yüzyıla kadar indirmiştir. Kalıntıları günümüze kadar ulaşan eserler arasında arsenal, agora, gymnasium (halk arasında üç gözler olarak bilinir), stadion, surlar, latrina, mezarlar, konutlar, dükkânlar, şapel yer alır; büyük bir kısmı Roma-Bizans dönemlerine aittir. Heykeltıraşlık okulu ve seramik atölyeleri ile de ünlüdür.

ALİHAN OĞLU İSMAİL TÜRBESİ: Veysi Paşa Mahallesi’nde, Hasır Pazarı Mevkii’nde bulunan kare planlı türbenin üzeri bir kubbe ile örtülüdür. İnşasında taş, tuğla ve devşirme malzeme kullanılmıştır. Türbenin inşa kitabesi yoktur. H.793/M.1391 ve H.783/M.1381-82 tarihli mezar taşlarından yapının bu tarihlerden önce inşa edildiği düşünülmektedir.

 

TABAKHANE HAMAMI: Ramazanpaşa Mahallesi’nde yer alan eser Efeler ilçesindeki en eski tarihli hamamdır. Eserin inşasında moloz taş, tuğla, devşirme malzeme kullanılmıştır. Girişi doğu cephesinden verilmiştir. Kubbe ile örtüldüğü anlaşılan soğukluğun kuzeyindeki girişten sıcaklığa geçilir. Ortada kubbeli, üç eyvanlı, üç köşe hücreli plana sahip sıcaklığın kubbesi yıkılmıştır. Eyvanların üzeri sivri kemerli tonozlarla, köşelerdeki halvet hücrelerinin üzeri kubbe ile örtülüdür. Girişi batıdaki eyvanın içinden verilen güneybatısındaki hücrenin üzeri de bir kubbe ile örtülmüştür. Halvetlerin üzeri kubbelidir. Su deposu ve külhanı kuzey cephesinde bulunmaktadır. Eser XIV. yüzyıl sonu-XV. yüzyıl başlarına tarihlenmektedir.

 

TABAKHANE KÖPRÜSÜ: Zafer Mahallesi’nde Tabakhane Deresi üzerinde yer almaktadır. Kesme taştan tek göz halinde inşa edilen eserin üzerine arada mesafe bırakmak suretiyle betonarmeden yeni geçiş kısmı yapılmıştır. Günümüzde üzerinden trafik akışı sürdürülmektedir. İnşa kitabesi olmayan eseri mimari ve süsleme özellikleri bakımından XIV- XV. Yüzyıllara tarihlemekteyiz.

 

ÜVEYS PAŞA CAMİİ: Köprülü Mahallesi, Sakarya Caddesi üzerinde kuzey-güney doğrultusunda eğimli bir alana inşa edilen eserin üzeri tek kubbeyle örtülen kare planlı bir harim ile kuzeyindeki kubbeli üç bölümlü son cemaat yeri ve kuzeybatısındaki minareden oluşmaktadır. Taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Yapı, Üveys Paşa tarafından 1568 yılında inşa edilmiştir. Cephelerde alt sıra pencereleri dikdörtgen şekilli ve sivri kemerli alınlıklara sahiptir; tepe pencereleri dikdörtgen biçimli çökertmeler içine yerleştirilmiş olup sivri kemerlidirler. Kitabesine göre 1568-1569 yıllarında Üveys Paşa tarafından yaptırılmıştır. Aydın’ın merkezinde günümüze ulaşan en eski Osmanlı Dönemi camiidir.

 

HASAN ÇELEBİ CAMİİ (ESKİ YENİ CAMİİ): Hasan Efendi Mahallesi Batı Gazi Bulvarı üzerinde bulunan yapı, kare planlı tek kubbeli bir harim ile kuzeyindeki üç bölümlü son cemaat yeri ve kuzeybatı köşesindeki minareden ibarettir. 1950 yılında avlusundaki şadırvanla birlikte onarım geçirmiştir. İnşasında taş, tuğla, mermer malzeme kullanılmıştır. Kaynaklara göre yapının inşa tarihi 1585’tir.

 

RAMAZAN PAŞA CAMİİ: Ramazan Paşa Mahallesi, Batı Gazi Bulvarı’nda yer alır. Kare planlı, tek kubbeli bir harim ile kuzeyindeki üç bölümlü son cemaat yeri ve kuzeybatısındaki minareden oluşmaktadır. İnşasında kesme taş, mermer ve tuğla malzeme kullanılmıştır. Alçı süslemeleri dikkat çekicidir. Üveys Paşa’nın kardeşi Ramazan Paşa tarafından 1595 yılında yaptırılmıştır. 1899 yılındaki depremde temellerine kadar yıkılması sebebiyle yeniden yapılmıştır. 

 

GÜMRÜK ÖNÜ HAMAMI (ÇİFTE HAMAM): Çifte hamam olarak yapılan hamam, Veysi Paşa Mahallesi’nde yer alır. Batısındaki bölüm kadınlara, doğusundaki ise erkeklere ayrılmıştır. İnşasında taş ve tuğla malzeme kullanılmıştır. Mimari özellikleri bakımından XV.- XVI. yüzyıllara tarihlenmektedir.

 

AĞAÇARASI CAMİİ (KIRMIZI MİNARELİ CAMİİ) Güzelhisar Mahallesi, Adnan Menderes Bulvarı üzerinde bulunmaktadır. Minaresinin renginden dolayı halk arasında Kırmızı Minareli Camii ismiyle anılır. Üzeri tek kubbeyle örtülen kare planlı bir harim ile kuzeyindeki üç birimli son cemaat yeri ve kuzey batısındaki minareden ibarettir. Taş ve tuğla malzemeden inşa edilmiştir. Ahmed Şemsi Paşa tarafından 1659 yılında yaptırılmıştır.

 

BEY CAMİİ (SÜLEYMAN BEY CAMİİ):Cumhuriyet Mahallesi’nde yer almaktadır. Kare planlı tek kubbeli bir harim, bunun kuzeyinde bulunan üç bölümlü son cemaat yeri ve kuzeybatı köşesindeki minareden ibarettir. İnşasında taş ve tuğla malzeme kullanılmıştır. Vakfiyesine göre eser, 1683 yılında inşa edilmiştir.

 

HACI ÖMER DEDE MESCİDİ (TEKKESİ):Eser önceden tekke olarak yapılmış iken sonradan mescide çevrilmiştir. Taş ve tuğla malzeme ile inşa edilen yapının kuzeyindeki son cemaat yeri ile güneyindeki kubbeli mekândan ibarettir. Sonraki dönemlerde kuzey yönünde daha geniş son cemaat yeri eklenmiştir. Namaz kılınan alandaki kemerli duvar uygulamaları mekân genişletme ve estetik amaçlı yapılmıştır. Mihrabın iki yanındaki basamak konturlu nişler güney duvarına hareket kazandırmıştır. İnşa kitabesi olmayan eserin mescit giriş kapısının üzerinde H.1322 tarihli bir onarım kitabesi bulunmaktadır.

 

SURLAR: Veysipaşa Mahallesi’nde, Tabakhane Deresi’nin batısında yer alır. Kuzey güney ve doğu-batı doğrultularında eğimli bir arazi üzerinde yer alan surların yapımında taş ve tuğla malzeme kullanılmıştır. İki kademe halinde inşa edilen ve yer yer payandalarla desteklenen surlar, Tabakhane Deresi boyunca kuzeye doğru devam etmektedir. Batıda bulunan sur duvarının güneyinde duvar içerisinde devşirme malzeme olarak kullanılan Grekçe yazıt bulunmaktadır. Eserin, inşa tarihi olarak 17.yüzyıl düşünülmektedir.

 

RUM HAMAMI: Aydın İli, Efeler İlçesi, Zafer Mahallesi, 117. Sokak üzerinde bulunan Rum hamamının inşa kitabesi bulunmamaktadır. Aydınoğlu Beyliği ve Osmanlı döneminin izlerini günümüze kadar taşımış, zamana meydan okuyan duruşuyla Rum Hamamı, Efeler ilçesindeki en eski hamamlardan sonra (Tabakhane Hamamı 14.yüzyıl sonu-15.yüzyıl başları ve Gümrük Önü Hamamı 15.yüzyıl-16.yüzyıl) gelen o döneme ait hamam mimarisinin özgünlüğünü yansıtan önemli örnekler arasında yer alır. Eserin ilk inşa tarihinin 15.yüzyıl olduğu tahmin edilmektedir. Yapımında taş, tuğla, mermer malzeme kullanılmıştır. Yapı, iki halvet hücreli, soyunmalık ve sıcaklık kısmı aynı mekânda değerlendirilmiştir. Sonradan batıdaki bölümleri ve güneydeki bölümleri eklenmiştir. Eklemeler muhtemelen 17.-18.yüzyıla aittir. Bulunduğu mahallenin eski Rum Mahallesi olmasından dolayı hamamın adını buradan aldığı söylenebilir.

 

NASUH PAŞA KÜLLİYESİ: Köprülü Mahallesi’nde yer alan külliye, hamam, medrese, mescid ve handan oluşmaktadır. İnşalarında taş, tuğla, devşirme malzemeler kullanılmıştır. Medresesi avlulu, avlusu dört yönde revaklar ve mekânlarla çevrili plan tipindedir. Kuzeydoğu köşesine mescit-dershanesi yerleştirilmiştir. Hamamı soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve su deposu bölümlerine sahiptir. Hanı, Osmanlı Dönemi’nin şehir içi ve avlulu hanlar grubuna girmektedir; iki katlıdır ve Zincirli Han adıyla da bilinir. Hanın girişinin üst kısmındaki kitabesinden külliyenin 1708 yılında Nasuh Paşa tarafından inşa ettirildiği anlaşılmaktadır.

 

KEMER NAMAZGÂHI: Efeler ilçesi, Kemer Mahallesi, Kemer kavşağında yer almaktadır. Batı yönünde sebili, kuyusu ve çeşmesi bulunmaktadır. Kare planlı namazgâhın inşasında taş ve tuğla malzeme birlikte kullanılmıştır. Üzeri dört adet payeye oturan ahşap konstrüksiyon ile örtülmüştür. Çeşmesi 1954 yılına aittir. Namazgâhın inşa özelliklerine dayanarak XVIII.yy. ilk yarısı içine tarihlendirmek mümkündür.

 

DEDEKUYUSU NAMAZGÂHI: Deştepe veya Dedekuyu olarak bilinen mevkide yer alır. Mimari özellikleri bakımından Kemer Namazgâhına benzemektedir. Platform üzerine kare planlı olarak inşa edilen eserin üzeri ahşap kontrüksiyonla örtülüdür. Dört köşede yer alan payelerinin arası sonradan kapatılmıştır. Güneydoğu köşesindeki payede mihrap bulunmaktadır. İnşa kitabesi yoktur. Mimari özellikleri bakımından XVIII. Yüzyıla tarihlemekteyiz.

 

BEY HAMAMI (CEMAL BEY HAMAMI):Veysipaşa Mahallesi, Hükümet Bulvarında bulunan eser taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir; soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden ibarettir. Su deposu yapının doğusunda yer alır. Soyunmalığın batı girişi üzerinde bulunan kitabesine göre Abdülaziz adlı bir kişinin 1763 yılında eseri tamir ettirdiği anlaşılmaktadır. Süslemeleri de dikkate alındığında hamamın XVIII. yüzyılın ilk yarısı içinde yapıldığını düşünmekteyiz.

 

AFİFE HANIM ÇEŞMESİ: Eser Hasan Efendi Mahallesi’nde, Eski Yeni Camii’nin güneybatısındadır. Batısındaki sebil ve sıbyan mektebi ile aynı alanı paylaşmaktadır. Kuzey cephesi ana cephe şeklinde düzenlenmiştir. Çeşme dıştan pahlı silmesiyle dikdörtgen çerçeveli bir çökertme halinde verilmiştir; ayna taşı yuvarlak kemerli bir çökertme içine yerleştirilmiştir. Üst kısımda kitabesi mevcuttur. Doğu ve batı cepheleri sağır tutulmuş, güney duvarına pencere açılmıştır. Su deposunun üzeri tonozludur. Kuzey duvarındaki kitabesinden çeşmenin Afife Hanım tarafından 1753-1754 tarihlerinde inşa ettirildiğini öğrenmekteyiz.

 

CİHANOĞLU KÜLLİYESİ: Köprülü Mahallesi, Çankaya Caddesi’nde yer alır. Camii, medrese, sebil ve çeşmeden oluşmaktadır. Yapılar taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Avlusundaki mermer şadırvan ongen planlıdır. Camii, kare planlı ve tek kubbeli tiptedir. 1756 yılında Cihanoğulları’ndan Abdülaziz Efendi tarafından inşa ettirilmiştir. Medresesi U planlıdır. XIII. Yüzyılın ikinci yarısında camiin ardından yapılmış olmalıdır. Çeşme ve sebil, Cihanoğlu Camii’nin güney yönünde, terasa bitişik vaziyettedir. Çeşme kitabesinden Cihanzade Abdülaziz Efendi tarafından 1782 yılında inşa ettirildiği anlaşılmaktadır. Sebilin kitabesi yoktur, vakfiyesinde Abdülaziz Efendi’nin ikinci eşi Ümmühan Hatun tarafından yaptırıldığı belirtilmektedir.

 

ATİKE HANIM ÇEŞME VE SEBİLİ: Çeşme ve sebil, Veysipaşa Mahallesi’ndedir. Moloz taş ve tuğla ile inşa edilen çeşme-sebil birbirine bitişik dikdörtgen planlıdır. Sebili kubbe, çeşmesinin su deposu beşik tonozla örtülüdür. Batı cephesi ana cephe şeklinde düzenlenmiştir. Çeşmesi’nin sivri kemerli çökertmesi içine ayna taşı yerleştirilmiştir. Sebilinin penceresi mevcuttur. Sivri kemerinin üst kısmındaki kitabe levhasının yeri boştur. Kitabesinden 1774 yılında Abdullah Paşa’nın kızı Atike Hanım tarafından inşa ettirildiği öğrenilmiştir.

 

ÇAVUŞ KÖPRÜSÜ: Orta Mahalle ile Ramazan Paşa Mahallesi arasında, Tabakhane Deresi üzerinde yer alır. İnşasında moloz taş, tuğla ve yer yer devşirme malzeme kullanılan köprü iki gözlüdür. Köprünün batı girişi üzerinde sağ kenarda onarım kitabesi yer alır. Mimari özellikleri ile XVIII. yüzyılın başlarında yapıldığı düşünülmektedir.

 

KÖPRÜLÜ MAHALLESİ SIBYAN MEKTEBİ: Köprülü Mahallesi, Sakarya Caddesi üzerinde yer alan eser, günümüze harap halde ulaşmıştır. İnşasında moloz taş ve tuğla malzeme kullanılan sıbyan mektebi iki katlıdır. Üst katın üzerini örten kubbesi dıştan kiremitlerle kaplıdır ve sekiz kenarlı kasnağa sahiptir. Doğu cephesindeki dikdörtgen çerçeveli, sivri kemer alınlıklı girişten zemin katına geçilir. Alt kare planlıdır ve üzeri beşik tonozla örtülüdür. Kare planlı ve kubbeli üst katın girişi de doğu cephesinden verilmiştir. İnşa kitabesi bulunmayan yapı mimari bakımdan Fatma Hanım Sıbyan Mektebi ile benzer özellikler gösterir. Mimari üslubuna dayanarak eseri XVIII. yüzyıla tarihlemekteyiz.

 

RAMAZAN PAŞA MAHALLESİ SEBİLİ: Sebil, Ramazan Paşa Mahallesi, Hükümet Bulvarı’nda yer alır. Kuzey güney doğrultusunda eğimli alana kare planlı ve tek kubbeli olarak inşa edilmiştir. Yapım malzemeleri taş ve tuğladır. Doğu, batı ve kuzey yönlerinde apartmanlarla çevrilen sebilin cepheleri üstte iki sıra kirpi saçakla sona ermektedir. Sokağa dönük güney cephesinde basık kemerli bir pencere ile sivri kemerli girişi vardır. Giriş dışta dikdörtgen şekilli bir çerçeve ile vurgulanmıştır. Mimari özelliklerine dayanarak XVIII. yüzyıla tarihlendirmekteyiz.

 

CİHANZADE MEHMED BEY ÇEŞMESİ: Kemer Namazgâhının karşısında bulunan eser, taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Kitabesine göre çeşme, XVIII. yüzyılın son çeyreğinde Cihanzade Mehmed Muhammed Bey tarafından inşa ettirilmiştir.

 

FATMA HANIM SIBYAN MEKTEBİ VE SEBİLİ: Sıbyan Mektebi, çeşme ve sebilden oluşan yapılar, Hasan Efendi Mahallesi’nde, Eski Yeni Camii’nin güneybatısında yer almaktadır. Minare benzeri süslemeleri ile dikkati çeken eserin kubbe ile örtülü sıbyan mektebinin kitabesi yoktur. Alt katındaki sebil 1800-1801 tarihlidir. Sebil ile sıbyan mektebi aynı zaman diliminde inşa edilmiştir.

 

ANONİM SEBİL: Eser, Veysipaşa Mahallesi’nde Topyatağı Mevkii’ne çıkan yolun güneyinde bulunmaktadır. Çeşme ve sebilden oluşmaktadır. Üzeri dıştan beşik çatı ile örtülü yapının doğu cephesi, ana cephe şeklinde düzenlenmiştir. Doğu cephesi, üstte antik dönemi hatırlatan bir üçgen alınlıkla sona ermektedir. Cephenin köşelerine ve ortasına yerleştirilen mermer pilastırlar, çeşme ve sebili belirginleştirmiştir. Yapıyı mimari özelliklerine dayanarak XIX. yüzyıla tarihlendirmekteyiz.

 

ÖZEL HAMAM: Köprülü Mahallesi’nde yer alan eser, günümüze harap halde ulaşmıştır. Kuzey-güney doğrultusunda eğimli alana taş ve tuğla ile dikdörtgen planda inşa edilmiştir. İki bölümden ibaret olan yapıyı mimari özellikleri bakımından XIX. yüzyıla tarihlendirmek mümkündür. 

 

AYDIN MERKEZ DÜKKANÖNÜ CAMİİ: Cuma Mahallesi, Doğu Gazi Bulvarı üzerinde yer alan cami, günümüze onarımlar geçirerek ulaşmıştır; inşasında taş ve tuğla kullanılmıştır. Üzeri kiremitlerle kaplı kırma çatı ile örtülüdür. Avlusundaki şadırvan yenidir. Eserin kuzey cephesindeki son cemaat yeri sonradan iki kata dönüştürülmüştür. Cepheler pencereler ile hareketlendirilmiştir. Kuzeyine yerleştirilen son cemaat yeri asli şeklini kaybetmiştir. Son cemaat yerinden basık kemerli bir kapı ile ulaşılan harim içte kare planlıdır. Tavanı ahşaptandır. İç mekân elemanları yenilenmiştir. Eseri 1880’lerden önceye tarihlendirmekteyiz.

 

ANADOLU TEKNİK LİSESİ: Topyatağı Mevkii’nde, Askeri Tabur’un karşısında yer almaktadır. Dikdörtgen planlı yapı taş ve tuğla malzeme ile bodrum katı üzerine iki kat halinde inşa edilmiştir. Ortası avlulu okul binasının köşe mekânları dışa taşıntılı verilmiştir. Güney ve kuzey cephelerinin ortalarına birer giriş açılmıştır. Ortadaki avlunun etrafını dolaşan koridorun gerisine sınıflar idareci odaları gibi mekânlar yerleştirilmiştir. Eser ilk olarak 1891 yılında inşa edilmiş ve Aydın İdadisi adı altında hizmet vermiştir.1934 yılında sultani(lise) olmuş,1919’da kapanmış, 1931’de Aydın Sanatlar Mektebi,1943’te Erkek Sanat Enstitüsü adını almıştır.

 

TAHİR PAŞA KONAĞI: Tahir Paşa Konağı, Topyatağı mevkiinde, Jandarma Taburu’nun sınırları içinde yer almaktadır. Taş ve tuğla malzeme ile inşa edilen eser, dikdörtgen planlıdır; bodrum üzerine iki kat halinde yapılmıştır. Eserin güney cephesinde girişin üst kısmında 323 şeklinde okunabilen tarih dikkati çeker; hicri 1323/miladi 1905-1906. Tahir Paşa, Aydın’a eyalet müşiri ve vali olarak 1837’de gelmiş,1838 yılında ayrılmıştır. Mimari ve süsleme özellikleri eseri XIX. yüzyıl sonuna tarihlendirmemize kolaylık sağlamaktadır.

 

EKREM ÇİFTÇİ EVİ: Konut, Veysipaşa Mahallesi, 1620 Sokak’ta bulunmaktadır. Kuzey güney doğrultusunda eğimli bir alan üzerine taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Bahçesindeki çeşme Barok karakterli süslemelere sahiptir. Sağlam kalabilen doğudaki konut, iç sofalı plan tipindedir. Yapının içindeki alçı süslemeler yoğunlukla bitkisel motiflerden oluşmaktadır. İnşa kitabesi bulunmayan eseri mimari ve süsleme özelliklerine dayanarak XIX. yüzyıl sonu-XX. yüzyıl başına tarihlendirmekteyiz.

 

EYÜP ŞAHİN EVİ: Üveys Paşa Camiin kuzeyinde, Çankaya Caddesi’nde yer alan konut, Eyüp Şahin’in akrabalarının mülkiyetindedir. Konut, kuzey-güney doğrultusunda eğimli bir arazide dört kat halinde taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Üst örtüsündeki kule şeklindeki çatısı dikkat çekicidir. Kuzey cephesindeki eyvanın dip duvarına yerleştirilen girişi çift kanatlıdır. Güney yönündeki giriş ile bahçesine ulaşılır. Eyüp Şahin Evi iç sofalı plan tipindedir. Macar ustalar tarafından yapılan yapının güney cephesinde sıva ile yazılmış 1934 tarihi dikkati çeker.

 

GERMENLERİN EVİ: Eser, Gençlik Caddesi üzerinde yer almaktadır. Güney cephesindeki cumba, pencereler, binaya hareket katan unsurlardandır. Birinci kat iç sofalı planda düzenlenmiştir; doğu yönü balkon/teras halindedir. Birinci katın üst kısmındaki kule şeklindeki taşıntı Macar ustaların yaptığı tüm yapıların ortak özelliklerinden biridir. Binanın mimari özelliklerine dayanarak XX. yüzyılın ilk yarısı içine tarihlendirmek mümkündür.

 

MADRAN PALAS: Hasan Efendi Mahallesi, Kazım Karabekir Caddesi’nde yer almaktadır. İki katlı inşa edilen yapının L şeklindeki alt katında toplam yedi adet dükkân mevcuttur. İç sofalı plan tipinde inşa edilen üst katta 12 adet oda ile bir adet mutfak, bir adet tuvalet ve banyo bulunur. Üzeri Marsilya tipi kiremitlerle kaplı kırma çatı ile örtülüdür. Eserin inşa kitabesi yoktur. Mimari ve süsleme özelliklerinden yola çıkarak Madran Palas’ı 1924-1927 yılları arasındaki bir zaman dilimine yerleştirmekteyiz.

 

ŞEHİTLER ANITI: Kent, 27 Mayıs 1919’daYunan işgaline uğramış olup 28-30 Haziran 1919 tarihinde Yunanlılarla yapılan savaşlarda, özellikle Bey Camii’nin minaresinden efelerin taranarak şehit edilmesinin ardından Yörük Ali Efe sayesinde Aydın kurtarılır. Şehrin ikinci kurtarılışı ise 7 Eylül 1922’de gerçekleşmiştir. 1926 yılında şehitlere ithafen yaptırılan anıtın cephelerine Arap ve Latin harfli kitabeler yazılmıştır. Kuzey cephesindeki kitabede şunlar yazılıdır: “EY ZAİR, BU ABİDENİN ÖNÜNDE DUR VATAN İÇİN AŞK VE RÜYALARINA VEDA ETMİŞ KURBANLARI DÜŞÜN 7 EYLÜL 1338-1922.”

 

ZİRAAT BANKASI: Hasan Efendi Mahallesi, Kazım Karabekir Caddesi’nde bulunan Ziraat Bankası, kuzey-güney ve doğu-batı yönlerinde eğimli bir alan üzerine taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir.. Üzeri kırma çatı ile örtülen eserin güneydoğu cephesi, iki yolun/sokağın birleştiği köşeye denk gelmesi nedeniyle pahlandırılmıştır. Bankanın ana girişi bu cephe üzerine yerleştirilmiştir. Kaynaklarda Macar ustalar tarafından 1924yılında inşa edildiği belirtilmektedir.

 

MİLLİ AYDIN BANKASI: Hasan Efendi Mahallesi’nde yer alan bina, Kasım Nuri Çörüş Bey, Topçuoğlu Nazım Bey ve Ahmet Sarı Bey ile yirmi kadar üreticinin bir araya gelerek 24.09.1913 tarihinde kurduğu milli Aydın Bankasıdır. Eserin bodrum ve birinci katları 1931 yılında asimetrik planlı olarak inşa edilmiş, ikinci katı ise ihtiyaç üzerine daha sonra eklenmiştir. Güneydoğu cephesi, iki yolun kesişmesi nedeniyle pahlanarak giriş cephesi şeklinde düzenlenmiştir. Milli Aydın Bankası’nın adı, 1981 yılında Tarişbank olarak değiştirilmiştir.

 

HÜKÜMET KONAĞI: Veysi Paşa Mahallesi, Hükümet Bulvarı’nda yer alan eser, kuzey-güney yönlerinde eğimli bir alan üzerine taş ve tuğla malzeme ile inşa edilmiştir. Üzeri kiremitlerle kaplı kırma çatı ile örtülüdür. Yunan işgalinde zarar gören, 1927 yılında çıkan yangında kullanılamayacak hale gelen bina, eski temelleri ve bodrum katı üzerine üç kat halinde yeniden inşa edilmiş (1928-1932), 1950 yıllarında ise dördüncü katı eklenmiştir.

 

TARİŞ AVLUSU’NDAKİ BACA VE TARİŞ BİNASI: Baca yaklaşık 18m yüksekliğindedir. Yukarı doğru daralan dikdörtgen formludur. Baca tuğla malzeme ile örtülmüştür. Gövde üzerinde yan yana ikişerli yukarı doğru devam eden yüzdelerde 12adet dar yüzdelerde ise 14 adet kabara görünümlü metal aksamlar vardır. Bacanın üst kısmı dışa doğru kademelendirilmiştir. Alt kısmında ki platformun zemine oturan kısımlarında yuvarlak kemerler görülmektedir. Bacanın arkasında bulunan taş bina L planlı olarak inşa edilmiştir. Ortada yer alan kapı basık kemerli olup, kemer kısmı tuğla örgülüdür. Üzeri oluklu saç kalıplı çatılıdır. 

 

İL HALK KÜTÜPHANESİ: Yapı iki katlı kırma çatılıdır. Ön cepheden dört adet kare ayağa oturan boşlukla oluşturulmuş galeri ile iki yanında birer pencere bulunmaktadır. Üst katta, ortada üç adet uzun pencere onların yanında ikişer adet pencere vardır. Yan cephesinde yuvarlak apsis benzeri bir mekân ile tek katlı bir bölüm bulunmaktadır.
 

EMNALAR EVİ: Hasanefendi Mahallesi, Gazi Bulvarında yer alan eser, bodrum kat üzerine iki kat halinde inşa edilmiştir. Yapımında taş ve tuğla malzeme kullanılmıştır. Yapımında Macar ustaların çalıştığı eserin, batı ve güney cephelerinde üçgen alınlık uygulamalarına yer verilmiştir. Günümüzde Rıfat Bey Konağı olarak restoran şeklinde işlevlendirilmiştir. Mimari özellikleri ile XX. yüzyılın ilk yarısı içinde inşa edildiği anlaşılmaktadır.

    www.aydinkulturturizm.gov.tr